Jak dogoterapia wpływa na psychikę psa? - rozmowa z lek. wet. Agnieszką Pancerz - psychologiem zwierząt.

15 czerwca obchodzimy ogólnopolski dzień dogoterapii.

Dogoterapia jest jedną z najstarszych metod terapii na świecie opartych na bezpośredniej współpracy ze zwierzętami. 
Polega na tym, że pies jest wykorzystywany jako pomoc. Jest to bardzo skuteczna metoda, ponieważ pies ma naturalną tendencję do słuchania i rozumienia człowieka. Dlatego też można pracować z nim podczas różnych sesji terapeutycznych. Pies daje osobie poczucie bezpieczeństwa i bliskości, które są bardzo ważne na przykład w leczeniu depresji. Terapia z udziałem psa jest również skuteczna w leczeniu lęku i fobii. Pies może pomóc osobie w przezwyciężeniu lęku przed czymś lub kimś, może on pomóc takiej osobie w powrocie do normalnego życia. Jest to bardzo ważne, ponieważ lęk może powodować wiele negatywnych skutków, takich jak izolacja społeczna, brak motywacji do działania. Wiele osób wierzy, że dogoterapia może pomóc także psom w leczeniu stresu i depresji. A często ci, którzy pracują z psami, potwierdzają, że jest to skuteczna metoda na poprawę samopoczucia czworonogów. Jednak niewiele mówi się o tym, czy pies może odczuwać negatywne skutki wynikające z codziennej pracy z człowiekiem. Jak wynika z badań przeprowadzonych na Uniwersytecie w Colorado, pies może odczuwać stres wynikający z prowadzenia życia w towarzystwie człowieka. Ponieważ "język ciała", potrzeby oraz komunikacja człowieka i psa bardzo się od siebie różnią. Jakie są więc negatywne skutki dla psa pracującego przez większość życia w towarzystwie człowieka? Czy można je jakoś zminimalizować lub całkowicie wyeliminować? Rozmawiamy o tym z psychologiem zwierząt.

Psy - dogoterapeuci bardzo często pracują regularnie ze swoimi pacjentami. Jak wie każdy posiadacz czworonoga - psiaki nie przepadają za rozłąką z osobami, do których się przywiązują. Czy podczas dłuższej przerwy w terapii, na przykład podczas wakacji, pies może przejawiać tęsknotę za swoimi pacjentami?

- W życiu każdego czworonoga niezwykle ważną rolę pełni rutyna. Zajęcia dogoterapii są ustalane zarówno ze względu na potrzeby podopiecznego, jak i ze względu na możliwości psiego terapeuty. Ponadto psy są zwierzętami społecznymi, budują więzi. Kontakt z innym osobnikiem, czy to "ludzkim", czy psim może pełnić u psów formę nagrody społecznej, także w okresie dłuższej przerwy jak najbardziej pies może odczuwać brak innej osoby, jednak jestem przekonana, iż przewodnicy psów terapeutów zapewniają im odpowiednią ilość bodźców aby psiak realizował swoje potrzeby.

Praca jako psi terapeuta - szczególnie z dziećmi może oznaczać przebywanie w środowisku pełnym hałasu i bodźców. Czy po całym dniu pracy pies może odczuwać przebodźcowanie? Jak najlepiej wtedy zapewnić mu odpoczynek?

- Oczywiście, jednak przewodnicy psów terapeutów ustalają tak plan pracy aby nad wyraz go nie zmęczyć. Pamiętajmy jednak, że są to istoty żywe, którym odpoczynek oraz rozładowanie napięcia się należy. Formą relaksu dla psa może być m.in. wyciszający spacer albo nagroda w formie ulubionego gryzaka.

Czy dogoterapia może być formą terapii także dla wyszkolonego psa, ale który posiada jakiś drobny problem? 

- Należy sobie przede wszystkim zadać pytanie, co to oznacza drobny problem? Kolejnym pytaniem jest to z kim miałby ten pies pracować, a na końcu czy psi przewodnik potrafi na tyle interpretować zachowanie psa aby nie przekroczyć jego możliwości. 

Czy pies terapeuta rozróżnia z jakim pacjentem pracuje? Na przykład, że jego podopieczny ma spektrum autyzmu, lub zaburzenia?

Czy jego zachowania zmieniają się wedle potrzeb pacjenta, z którym pracuje? 

- Psy są przygotowane i dobierane do ról jakie mają pełnić, także niekoniecznie psy zdają sobie sprawę jakie zaburzenie ma ich pacjent. Ale rzeczywiście dany osobnik lepiej się sprawdzi z pacjentem z danym zaburzeniem, a inny dogoterapeuta z jeszcze innym i odpowiednio się zaadaptuje do możliwości swojego pacjenta.

Czy pies może komunikować, że nie chce współpracować z jakąś, konkretną osobą, bo na przykład za nią nie przepada?

- Psy wysyłają całą gamę sygnałów uspokajających. Osoba pracująca z psem terapeutą potrafi doskonale je odczytywać. Powinniśmy szanować psie predyspozycje tak aby on się również czuł komfortowo w swojej roli.

Czy psy potrafią preferować, czy lepiej pracuje im  się z dziećmi, czy z dorosłymi?

- Każdy osobnik ma swoje preferencje, dlatego jak najbardziej powinniśmy dobierać psy, nie patrząc tylko na rasę ale przede wszystkim na ich osobowość z kim, czy to z dziećmi, z osobami starszymi, czy z osobami z mniejszym lub większym stopniem niepełnosprawności współpraca im się lepiej układa.

Psy terapeutyczne są bardzo cierpliwe. Ale czy w jakiś sposób komunikują. że odczuwają dyskomfort, przekroczone granice?

- Wspomniane już przeze mnie sygnały uspokajające są takim psim repertuarem obronnym. Pamiętajmy, że ludzie uwielbiają się do psów przytulać, całować ich po głowie, dzieci, czy osoby z niepełnosprawnościami nie zawsze potrafią kontrolować moc uścisku. To wszystko ma wpływ na zdolności adaptacyjne psa do danej sytuacji i jak wszystko, cierpliwość psa ma swoje granice.
Tu znów ogromna rola w przewodniku psa terapeuty aby odpowiednio ustalał plan terapii aby zarówno człowiek czerpał korzyści, jak i pies w komforcie mógł żyć.

Czy obecny stan emocjonalny psa może wpłynąć na jakość terapii?

- Pies także potrafi odczuwać emocje. Oczywistym zatem jest, że np. wystraszony pies nie będzie w danym momencie pełnił idealnie swojej funkcji.

Jak na psychikę psa dogoterapeuty wpływa jego wysoka zdolność do empatii? Jak radzą sobie psy z poczuciem bezradności?

- Psy terapeuci są narażani na ogrom bodźców i sytuacji, których psiak kanapowiec w swoim życiu nie dozna.
Ważne aby opiekun psa terapeuty potrafił go "czytać" i odpowiednio ustalał zarówno plan pracy, jak i czas na relaks, a zatem rozładowanie napięcia zgromadzonego podczas tak ambitnych zadań.

Dziękuję serdecznie za rozmowę :)

Rozmawiała z nami lek.wet. Agnieszka Pancerz, psycholog i trener zwierząt, nauczyciel akademicki, prowadzi praktykę weterynaryjno-behawioralną pod nazwą "WET-BEHAWIOR" w Bydgoszczy